155 giờ 44 phút ở Baunatal: kỷ lục marathon burpee và khoảng trống xác minh

Đồng hồ ở Parkstadion Baunatal, bang Hessen, nước Đức, dừng lại ở 155 giờ 44 phút 51 giây. Kevin Ociepka hoàn thành 42 km — quãng đường của một marathon — mà không chạy một bước nào. Anh nhảy. Khoảng 30.000 lần burpee broad jump, mỗi lần đưa cơ thể về phía trước chừng 1,4 mét, lặp đi lặp lại trong gần bảy ngày đêm. Kỷ lục trước đó thuộc về Mann Sharma, người Ấn Độ, với 197 giờ. Ociepka rút ngắn gần 42 giờ. Toàn bộ thử thách gây quỹ cho Kinder Krebs Stiftung, tổ chức hỗ trợ trẻ em ung thư.

Tôi đọc dòng kết quả ấy ba lần. Lần thứ nhất như một người hâm mộ thể thao. Lần thứ hai như một cựu vận động viên điền kinh, người từng tin rằng con số trên đồng hồ là chân lý cuối cùng. Lần thứ ba như một nhà phân tích cá cược, người đã học được rằng mọi con số chỉ có nghĩa khi ta biết nó được đo trong điều kiện nào.

Phần thứ ba mới là phần đáng nói.

Nơi burpee và marathon gặp nhau

Hyrox là một định dạng thi đấu thể thao chức năng (functional fitness) gồm tám lần chạy 1 km xen kẽ tám trạm bài tập. Trạm thứ tư — nằm khoảng giữa cuộc đua — là burpee broad jump dài 80 mét. Vận động viên phải chống đẩy, đưa hông và ngực chạm đất, bật dậy, rồi nhảy xa về phía trước; hai chân phải rời đất cùng lúc và tiếp đất không được chùng chân. Đây là bài kiểm tra sức bền cơ bắp, không phải sức bền tim mạch.

Ociepka là vận động viên Hyrox người Đức, đồng thời hành nghề physiotherapist — chuyên gia vật lý trị liệu. Anh đã dự 17 giải Hyrox trong vài năm gần đây. Ở trạm burpee broad jump tiêu chuẩn, anh hoàn thành trong dưới 3 phút, trong khi phần lớn vận động viên mất 5 đến 6 phút. Nói cách khác, tốc độ thực hiện của anh nhanh gấp đôi mức trung bình của chính cộng đồng mà anh thuộc về.

Đó là điểm xuất phát. Nhưng nó không giải thích được 155 giờ.

Bài toán số học mà không ai đặt ra

Lấy 42.000 mét chia cho 1,4 mét mỗi lần, ta được khoảng 30.000 lần burpee broad jump. Con số này khớp với những gì được công bố. Nhưng hãy đặt nó cạnh 155 giờ 44 phút 51 giây, tức 560.691 giây.

Chia đều, mỗi lần burpee broad jump chiếm 18,7 giây. Nếu một vận động viên Hyrox thực hiện động tác này trong 5 đến 6 giây ở cường độ thi đấu, thì phần vận động thể chất thực tế chỉ chiếm khoảng 28% tổng thời gian. Hơn 70% quỹ thời gian còn lại là nghỉ, ngủ, ăn, uống, băng bó, xử lý đau ở cổ tay, cổ chân và đầu gối.

Đây là chỗ dữ liệu trở nên thú vị. Kỷ lục được quảng bá như một thành tích thể thao, nhưng đơn vị đo thật sự của nó lại là chất lượng của giai đoạn nghỉ. Mùa hè trống rỗng dạy tôi rằng chiếc ghế trống cũng là một cầu thủ. Ở Baunatal, khoảng nghỉ chính là cầu thủ quan trọng nhất trên sân — và không ai ghi lại nó.

Nhìn vào năng lượng tiêu hao, khoảng cách còn lớn hơn. Một marathon chạy tiêu tốn khoảng 2.600 kcal. Với 30.000 lần burpee broad jump, con số ước tính vượt 50.000 kcal, chưa kể chuyển hóa cơ bản của gần bảy ngày sinh tồn, vốn đã ngốn khoảng 13.000 đến 15.000 kcal chỉ để duy trì thân nhiệt và nhịp tim. Đây là những con số suy đoán, không phải phép đo, nhưng chúng cho thấy quy mô của bài toán dinh dưỡng và hồi phục.

Một chi tiết kỹ thuật đáng chú ý: 1,4 mét mỗi lần nhảy thấp hơn nhiều so với ngưỡng 1,8 đến 2,0 mét mà một vận động viên Hyrox đỉnh cao có thể đạt trong những đợt bùng nổ ngắn. Khoảng cách ấy không phải dấu hiệu của sự yếu kém. Nó là dấu hiệu của quản lý tải. Nhảy xa hơn nghĩa là tiếp đất mạnh hơn, và với 30.000 lần tiếp đất, biên độ an toàn của khớp bị thu hẹp theo cấp số cộng.

Và tỷ lệ cải thiện 21% — từ 197 giờ xuống 155 giờ — là dấu hiệu kinh điển của một hạng mục kỷ lục non trẻ. Khi một định dạng mới xuất hiện, những năm đầu luôn chứng kiến bước nhảy vọt về thành tích, vì chưa ai biết đâu là kỹ thuật tối ưu. Bước nhảy vọt đó không đo sự tiến bộ của con người. Nó đo mức độ chưa hoàn thiện của luật chơi.

Phần không giải thích được nằm ở hồ sơ

Trong phòng họp, cảm xúc hỏi, dữ liệu trả lời. Nhưng lần này dữ liệu không trả lời được, vì hồ sơ quá mỏng.

Một kỷ lục thế giới ở điền kinh đi kèm ba thứ: cơ quan quản lý, thiết bị đo đã kiểm định, và quy trình kiểm tra doping. Ở Baunatal, cả ba đều vắng. Không có liên đoàn nào công nhận hạng mục marathon burpee broad jump, nên danh hiệu kỷ lục thế giới mang tính tự công bố. Ngôn ngữ trong chính bản tin cũng thừa nhận điều đó: khoảng 30.000 lần nhảy, khoảng 1,4 mét. Với một kỷ lục được đo bằng giây, hai chữ khoảng đủ để vô hiệu hóa mọi so sánh chính xác.

Thể thức tự đặt ra cũng lỏng hơn luật Hyrox. Trong thi đấu Hyrox, vận động viên bị phạt nếu bước lên thay vì bật nhảy, nếu đặt tay quá xa bàn chân, nếu tiếp đất chùng chân, hoặc nếu ngực không chạm đất. Ở thử thách này, việc bật nhảy hoặc bước chân về trước đều được chấp nhận. Sự nới lỏng ấy hợp lý về mặt sinh lý — không ai bật nhảy 30.000 lần liên tục — nhưng nó cũng có nghĩa là hai kỷ lục gia không thực hiện cùng một bài tập.

Khi dữ liệu lên tiếng, tiếng cười chỉ còn là nhiễu. Ở đây, dữ liệu chưa lên tiếng. Nó mới chỉ được tuyên bố.

Tôi không đoán bóng đá; tôi đo khoảng cách giữa kỳ vọng và bàn thắng. Khoảng cách giữa 155 giờ 44 phút 51 giây và một kỷ lục được xác minh độc lập vẫn còn rộng. Và sự khiêm nhường trước ngẫu nhiên buộc tôi phải nói rõ: phần lớn câu chuyện này nằm ngoài khả năng kiểm chứng của tôi, chứ không nằm ngoài khả năng của Ociepka.

Điều đáng ghi nhận là anh ấy biết rõ rủi ro. Là physiotherapist, Ociepka có lợi thế mà phần lớn vận động viên thể thao chức năng không có: anh hiểu cơ thể mình đang phản ứng thế nào, khi nào đau là dấu hiệu cảnh báo và khi nào chỉ là mỏi cơ thông thường. Trong một thử thách có nguy cơ tiêu cơ vân (rhabdomyolysis) — tình trạng phân hủy sợi cơ giải phóng sản phẩm vào máu và có thể gây suy thận — kiến thức ấy có thể là ranh giới giữa kỷ lục và phòng cấp cứu.

Nhưng kiến thức y khoa không thay được giám sát y khoa. Kéo dài 155 giờ nghĩa là bài toán giấc ngủ, điện giải và sức khỏe tâm thần trở nên phức tạp hơn bất kỳ cuộc thi Hyrox nào. Một bài kiểm tra 90 phút cho phép vận động viên bỏ qua giới hạn sinh lý. Một bài kiểm tra 6,5 ngày thì không.

Tín hiệu vòng tiếp theo

Hạng mục marathon burpee broad jump hiện chỉ có hai người giữ kỷ lục được ghi nhận. Với một hạng mục non trẻ và một cộng đồng Hyrox đang mở rộng nhanh ở châu Á - Thái Bình Dương, xác suất có thêm người thử sức trong 12 đến 24 tháng tới là cao. Điều đáng theo dõi không phải là ai đó nhảy nhanh hơn, mà là liệu có ai đó mang theo camera toàn hành trình, trọng tài độc lập và nhật ký giấc ngủ hay không.

Nếu có, chúng ta sẽ có dữ liệu thật. Nếu không, chúng ta sẽ có thêm một câu chuyện hay nhưng không thể so sánh.

Và giữa hai khả năng ấy, khoảng cách không nằm ở đôi chân của vận động viên. Nó nằm ở quyết định của những người tổ chức, rằng họ muốn một kỷ lục để kể, hay một kỷ lục để đo.